Sierpień 2026 i AI Act: termin przesunięty czy tylko zmieniony? Co naprawdę oznacza Digital Omnibus dla kancelarii i biznesu

AI Act: obowiązuje, stosuje się i jest egzekwowalny — to nie to samo

W praktyce wiele osób miesza trzy pojęcia:

1. Rozporządzenie obowiązuje

AI Act obowiązuje od 1 sierpnia 2024 r.

2. Rozporządzenie stosuje się etapowo

Poszczególne przepisy zaczynają być stosowane w różnych terminach.

3. Przepisy stają się egzekwowalne

Dopiero uruchomienie sankcji oraz krajowych organów nadzorczych powoduje realne ryzyko administracyjne.

To rozróżnienie ma ogromne znaczenie przy ocenie ryzyka zgodności.

Co nadal „wybija” 2 sierpnia 2026 r.?

Pomimo Omnibusa kilka kluczowych obowiązków pozostaje bez zmian.

1. Kompetencje w dziedzinie AI - umiejętność i wiedza pozwalająca ludziom świadomie współdziałać z systemami AI (art. 4 AI Act)

To prawdopodobnie najbardziej niedoceniany obowiązek w całym AI Act. Art. 4 nakłada na dostawców i podmioty stosujące AI obowiązek zapewnienia „wystarczającego poziomu kompetencji w zakresie AI” u pracowników korzystających z systemów sztucznej inteligencji.

W praktyce dotyczy to niemal każdej organizacji używającej:

• ChatGPT,
• Microsoft Copilot,
• Claude,
• Gemini,
• ATS-ów z funkcjami AI,
• narzędzi HR lub compliance wykorzystujących modele AI.

Jeżeli organizacja korzysta z takich rozwiązań, najczęściej staje się osobą wdrażającą AI w rozumieniu AI Act.

Co organizacja powinna mieć?

Minimum zgodności obejmuje:

1. 1politykę korzystania z AI,
2. 2program szkoleń różnicowany według ról,
3. 3dokumentację szkoleń,
4. 4listy uczestników,
5. 5materiały edukacyjne,
6. 6potwierdzenie wiedzy (np. testy).

Od 2 sierpnia 2026 r. naruszenie może skutkować karą do 15 mln EUR lub 3% globalnego obrotu (dla MŚP — niższa z kwot).

Zakazane praktyki AI (art. 5)

Zakazy obowiązują już od 2 lutego 2025 r.

Dotyczą m.in.:

• social scoringu - technologii opartej na algorytmach, decyzji generowanych wyłącznie przez nie, na podstawie szerokiego zakresu danych,
• manipulacji podprogowej,
• wykorzystywania podatności określonych grup,
• wykorzystywania technologii rozpoznawania twarzy do zbierania i analizy danych biometrycznych,
• rozpoznawania emocji w miejscu pracy i edukacji,
• określonych form biometrii zdalnej.

Deepfake i transparentność AI (art. 50)

To obszar, który szczególnie dotknie media, marketing, PR, kampanie polityczne, influencerów, agencje kreatywne.

Art. 50 nakłada trzy grupy obowiązków:

1. 1Oznaczanie syntetycznych treści
2. 2Dostawcy systemów generujących treści mają oznaczać w sposób czytelny dla systemów komputerowych, algorytmów i platform, a nie tylko dla człowieka
3. 3Informowanie o deepfake’ach

Podmiot wykorzystujący deepfake musi ujawnić sztuczny charakter materiału.

RODO nie czeka na AI Act

To jeden z największych mitów. Przed sierpniem 2026 r. firmy nie funkcjonują w próżni regulacyjnej. Już dziś działa m.in.: Art. 22 RODO — decyzje automatyczne: Zakazuje decyzji opartych wyłącznie na automatycznym przetwarzaniu, gdy wywołują istotne skutki prawne.

Przykłady:

1. 1automatyczna ocena wiarygodności kredytowej klienta,
2. 2rekrutacja,
3. 3świadczenia socjalne.

Polska nadal bez organu AI

Mimo że termin minął już w 2025 r., Polska nadal nie posiada krajowego organu odpowiedzialnego za egzekwowanie AI Act. Projekt polskiej ustawy zakłada powołanie: Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).

Ma ona odpowiadać m.in. za sankcje, postępowania administracyjne, piaskownice regulacyjne i wydawanie indywidualnych opinii wiążących.

Brak organu nie oznacza jednak braku ryzyka prawnego — nadal działają m.in. mechanizmy wynikające z RODO, prawa konsumenckiego czy nadzoru sektorowego.

Co zrobić przed sierpniem 2026? Checklista dla kancelarii i działów compliance

1. Zrób inwentaryzację AI

Jakie narzędzia faktycznie są używane?

2. Ustal rolę

Provider (tworzy lub "wprowadza AI na rynek") czy deployer (używa AI w swojej działaności)?

3. Wdroż kompetencje w zakresie AI

Szkolenia + polityki + dokumentacja.

4. Ogranicz ryzyko tajemnicy zawodowej

Zakaz wrzucania danych klientów do publicznych modeli.

5. Zweryfikuj content i deepfake

Szczególnie marketing, media i PR.

6. Przygotuj HR

Transparentność.

7. Oceń wpływ systemu AI na prawa podstawowe (FRIA)

Szczególnie istotne dla sektora publicznego, edukacji, bankowości, ubezpieczeń oraz usług powszechnych.

8. Zaktualizuj umowy

Provider ↔ deployer, odpowiedzialność, dane, IP.

Wniosek: sierpień 2026 nie został odwołany

Sztuczna inteligencja w prawie nie została „odłożona na później”. Zmieniły się tylko terminy części obowiązków. Kto dziś uzna, że temat można spokojnie odłożyć do 2027 r., może szybko przekonać się, że odpowiedzialność za sposób korzystania z AI pojawi się dużo wcześniej. Bo nie wszystko zostało przesunięte — szczególnie tam, gdzie chodzi o bezpieczeństwo, przejrzystość i prawa ludzi.