Jednym z największych przełomów w europejskim prawie finansowym ostatnich lat jest dyrektywa PSD2, która otworzyła drogę do rozwoju tzw. otwartej bankowości.
W praktyce PSD2 wymaga, aby banki – za zgodą klienta – udostępniały informacje o rachunkach oraz umożliwiały inicjowanie płatności zewnętrznym podmiotom, takim jak aplikacje płatnicze czy platformy finansowe. Skutkiem tego było pojawienie się nowych kategorii usługodawców (TPP – Third Party Providers), w tym:
- dostawców usługi inicjowania płatności (PIS),
- dostawców usługi dostępu do informacji o rachunku (AIS).
Konsekwencje prawne PSD2 obejmują m.in.:
- obowiązek stosowania silnego uwierzytelniania klienta (SCA) oraz regulacyjnych standardów technicznych dotyczących bezpiecznej komunikacji,
- nowe reżimy odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje,
- rozbudowane wymogi w zakresie bezpieczeństwa i raportowania incydentów do organów nadzoru.
Dla prawników PSD2 jest obszarem łączącym prawo bankowe, ochronę danych osobowych, prawo konsumenckie i prawo nowych technologii, w tym cyberbezpieczeństwo. Doradztwo obejmuje m.in. tworzenie regulaminów usług, ocenę modeli biznesowych pod kątem licencyjnym oraz kontraktów pomiędzy bankami a TPP.
Kryptowaluty, blockchain i nowe regulacje (MiCA, AML)
Przez wiele lat rynek kryptowalut funkcjonował w tzw. szarej strefie regulacyjnej. Obecnie sytuacja ulega zasadniczej zmianie za sprawą kompleksowych regulacji unijnych, przede wszystkim rozporządzenia MiCA (Markets in Crypto‑Assets).
Nowe regulacje przewidują m.in.:
- 1obowiązek uzyskania licencji CASP (Crypto‑Asset Service Provider) dla giełd, kantorów kryptowalut i innych podmiotów świadczących usługi na rynku kryptoaktywów,
- 2szczegółowe wymogi informacyjne wobec emitentów tokenów i stablecoinów,
- 3obowiązki w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML) i finansowaniu terroryzmu,
- 4poddanie rynku kryptoaktywów nadzorowi krajowych organów, takich jak KNF.
Dla prawników jest to obszar wymagający pracy z nowymi kategoriami pojęć, takimi jak:
- aktywa cyfrowe i kryptoaktywa,
- tokenizacja (np. udziałów, praw majątkowych, nieruchomości),
- zdecentralizowane finanse (DeFi) i protokoły oparte na blockchainie.
Doradztwo w tym zakresie obejmuje zarówno przygotowanie podmiotów do uzyskania licencji, jak i projektowanie dokumentacji emisyjnej, regulaminów platform oraz procedur AML/KYC.
Piaskownica regulacyjna – bezpieczne środowisko dla innowacji
Piaskownica regulacyjna (regulatory sandbox) to narzędzie pozwalające testować innowacyjne rozwiązania finansowe pod nadzorem organu, ale w kontrolowanym, ograniczonym środowisku.
W Polsce koncepcja piaskownicy rozwijana jest przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Ministerstwo Finansów, m.in. w postaci Wirtualnej Piaskownicy UKNF i środowiska testowego zgodnego z PSD2. W praktyce oznacza to:
- możliwość pilotażowego uruchomienia innowacyjnej usługi z ograniczoną liczbą użytkowników,
- symulowanie operacji bankowych w środowisku testowym,
- bieżący dialog z organami nadzoru w zakresie modelu biznesowego i ryzyk prawnych.
Dla prawników piaskownica regulacyjna stanowi idealne środowisko do łączenia pracy doradczej z tworzeniem nowych standardów regulacyjnych. Obejmuje to wsparcie przy zgłoszeniu do piaskownicy, projektowanie dokumentacji, a także udział w kształtowaniu praktyki nadzorczej dotyczącej nowych modeli usług.
